Heeft je kind moeite met taal? Is je kind stil in de klas, praat hij onverstaanbaar of struikelt hij voortdurend over zijn woorden? Spreekt hij in korte onlogische zinnen? Begrijpt je kind niet altijd wat je zegt? Dan kan het zijn dat het een taalontwikkelingsstoornis (TOS) heeft.
Een taalontwikkelingsstoornis, kortweg TOS, is een neurobiologische ontwikkelingsstoornis. Dit betekent dat taal in de hersenen minder goed wordt verwerkt. Een kind met TOS heeft daarom moeite met praten of het begrijpen van taal. De taal- en spraakontwikkeling van deze kinderen loopt anders dan leeftijdsgenoten, maar de rest van de ontwikkeling is normaal. TOS wordt daarom ook wel een onzichtbare handicap genoemd.
De precieze oorzaak is nog onbekend. Wanneer er al taalproblemen in de familie voorkomen, is de kans op TOS groter. TOS komt vaker voor dan veel mensen denken en kan op jonge leeftijd al merkbaar zijn. Ongeveer 5 tot 7% van de kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis, dit komt neer op ongeveer 2 kinderen per klas. Tos komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes(3:1) Het is een misvatting dat meertaligheid de oorzaak van een TOS is.
Een taalontwikkelingsstoornis heeft veel invloed op het leven van een kind. Een kind met TOS kan problemen hebben bij het volgen van de lessen op school en het onderhouden van vriendschappen. Als een kind voelt dat het niet begrepen wordt, kan hij of zij heel stil worden, of juist agressief reageren. Hierdoor hebben kinderen met TOS meer kans op sociale, emotionele en gedragsproblemen. Ook komen lees- en leerproblemen vaker voor. Daarnaast kan de communicatie met ouders en anderen soms verstoord verlopen. Dit kan voor ouders en kind heel moeilijk zijn.
Vroege signalering en begeleiding zijn belangrijk om problemen in de communicatie thuis, op school, in contact met leeftijdsgenootjes en in het zelfvertrouwen te voorkomen.
TOS kan zich op verschillende manieren uiten. Niet ieder kind met een TOS heeft dezelfde problemen. De symptomen verschillen bijvoorbeeld per leeftijd. Een taalontwikkelingsstoornis bij een kind kun je herkennen aan verschillende signalen:
Het duurt lang totdat je kind gaat praten.
Je kind praat weinig.
Je kind praat onverstaanbaar.
Je kind begrijpt vaak niet wat iemand zegt.
Je kind kent weinig woorden.
Je kind zegt alleen losse woorden of hele korte zinnen.
Je kind maakt veel foute zinnen. Bijvoorbeeld woorden in de verkeerde volgorde.
Jullie begrijpen elkaar vaak niet.
Meer weten over TOS? Klik hier.
Hier kun je ook de ELS-vragenlijst invullen om zicht te krijgen op de taalontwikkeling van je kind. De ELS is een vragenlijst voor de signalering van taalproblemen bij kinderen van 1 tot 6 jaar. Deze vragenlijst vind je hier.
Soms wordt (het vermoeden van) TOS ontdekt op het consultatiebureau als het kind laat is met praten of weinig spreekt. Soms wordt op de peuterspeelzaal, kinderdagverblijf of op school pas ontdekt dat er iets niet klopt, of de ouders ontdekken dit zelf. Om de diagnose TOS te kunnen stellen worden de taalvaardigheid, het gehoor en de non-verbale intelligentie beoordeeld. Dit laatste om uit te sluiten dat de taalproblemen worden veroorzaakt door een gehoorverlies of verminderde intelligentie. De taalvaardigheid wordt in kaart gebracht met verschillende taaltests voor het taalbegrip en de taalproductie (woorden en zinnen). Daarnaast worden de communicatievaardigheden van het kind beoordeeld en wordt er bekeken hoeveel hinder het kind ondervindt in zijn dagelijks leven.
We spreken van TOS als er geen duidelijke oorzaak is voor de achterstand in de taalontwikkeling. Zoals gehoorproblemen, ontwikkelingsstoornis of een laag IQ.
Soms is het nog onzeker of het wel echt TOS is. Dan spreken we van een vermoeden van TOS. Deze term wordt vooral gebruikt voor jonge kinderen. Ook bij meertalige kinderen spreken we vaak eerst van een vermoeden van TOS.
Is de diagnose TOS, dan wordt in overleg met de ouders een plan gemaakt om zo gericht mogelijk aan de taalontwikkeling te werken.
Als de diagnose TOS is gesteld, kijken we welke behandeling het beste bij je kind past. Er bestaan diverse therapievormen, waaronder de indirecte en de directe therapie. Bij de indirecte therapie legt de logopedist uit hoe jij als ouder de taalontwikkeling van je kind zo goed mogelijk kunt stimuleren in de thuissituatie. Zo leer je hoe jij in allerlei dagelijkse situaties extra aandacht aan de taal van je kind kunt besteden. Hierbij wordt rekening gehouden met de belevingswereld van je kind. Bij de directe therapie werkt de logopedist zelf met je kind. Maar ook hierbij is de samenwerking met ouders heel belangrijk. We doen het echt samen. Jullie als ouders/opvoeders spelen namelijk een belangrijke rol in de taalontwikkeling van je kind.
Met logopedie kunnen de taalklachten van kinderen met TOS minder worden. Hoe eerder de behandeling start, hoe meer baat het kind daarbij zal hebben.
Bij TOS is de rol van ouders essentieel. Daarom geven wij:
Tips voor taalstimulering thuis
Handvatten om communicatie makkelijker te maken
Inzicht in hoe TOS zich uit en wat dit betekent voor het kind en zijn omgeving.
Samen met ouders zorgen we voor een omgeving waarin het kind optimaal kan groeien.
Een taalontwikkelingsstoornis vraagt om tijdige en professionele begeleiding. Neem gerust contact op voor advies of een onderzoek. Wij helpen je graag verder om jouw kind te ondersteunen in zijn communicatie en ontwikkeling.
